Tuesday, February 23, 2016

"ĐÊM PHÙ SA" TẬP THƠ CỦA TÁC GIẢ NGUYỄN BA (sách do Diễn đàn Văn chương & Cuộc sống liên kết xuất bản) - Nhà thơ Văn Đắc viết lời giới thiệu

NGƯỜI CƯỚI CON SÔNG QUÊ

Văn Đắc

Khoảng năm 1983, Nguyễn Ba gửi cho tôi một chùm
thơ 3 bài: “Cây dừa cụt ở làng Yên Vực”, “Sữa mẹ” và bài
“Nicola Ghiden” (sau in báo Văn nghệ Thanh Hóa). Thơ còn
nguyên tâm tình nóng bỏng của người lính trẻ, ngợi ca hồ
hởi, trong trẻo nhưng cũng đầy rung cảm, yêu thương.
Những ngày ấy, tôi có ít lần thăm thú ngôi làng của anh.
Làng nằm bên tả ngạn sông Mã, áp chân cầu Hàm Rồng.
Thời chiến tranh chống Mĩ, đấy là trận địa ác liệt, là túi bom,
và đã thành địa danh anh hùng vang dội của Thanh Hóa.
Nguyễn Ba là hội viên lớp đầu của Hội Văn học Nghệ
thuật Đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo chuyển về, nhưng qua
lại với anh em văn nghệ được ít lâu thì vắng hẳn tiếng thơ
anh. Gần đây, giữa năm 2015, tôi bất ngờ được đọc tuyển
tập thơ "Dòng thời gian" (NXB Hội Nhà văn), đã gặp lại
Nguyễn Ba với lấy Nick facebook là Ba Nguyen với chùm thơ
5 bài có nhiều câu gợi cảm, biến hóa:
"Đêm tắm trần trăng cởi áo cho sông"
Hay:
"Em cho vào nắng hạ chút hương trăng
Cho vào gió chút mơ màng lơi lả"...
Thú vị quá, tôi liền điện cho Ba theo số điện thoại
được ghi trong phần giới thiệu tác giả. Ít lâu sau, anh mang
đến tôi tập bản thảo "Đêm phù sa". Tên tập thơ cho ta rất
nhiều liên tưởng, cảm nhận.
Trong bài "Ba nụ hôn", anh viết: "Em phù sa của yêu
thương sinh nở", thì “phù sa” không chỉ còn là nghĩa đen,
mà hai chữ “phù sa” đã là sự phồn thực của hai bờ con sông
quê, mườn mượt mộng mơ trên dòng kí ức. Dòng sông thơ
anh, dòng sông đầy trăng hay một dòng trăng đầy thèm
khát, mơ mộng tình yêu? Với một "Chiều thu say", con sông
thơ - con sông quê - con sông dậy thì của Nguyễn Ba đã hóa
thành người đẹp, vừa thôn quê, gần gũi, vừa trang trọng,
xa mơ:
"Chiều nâng bầu rượu
Chưa chịu rót
Sông lơi váy áo
Lửng lờ trôi
Mây trần thả xuống đôi chân nõn
Khỏa động lòng xanh
Sóng ghẹo người"...
Đi qua "Đêm phù sa", tôi có cảm giác con người
Nguyễn Ba là cả một dòng chảy: dòng sông, đồng bãi, làng
quê, tình yêu, và thậm chí cả bến bờ, núi đồi đều cuộn chảy
trong không gian yên bình của quê hương, xứ sở, trong cái
làng Yên Vực nằm ở vùng hạ lưu sông Mã:
"Em như bãi bờ dưới trăng mờ tỏ
Thơm từ chân sóng thơm lên"...
(Miền châu thổ)
Tôi có hỏi đùa Ba, hình như thơ anh còn thiêu thiếu
cái mảng lăn lộn suy tư, trăn trở của bộn bề cuộc sống? Anh
cười liền lành và trả lời nhỏ, chậm rằng, như một người đã
ổn định gia đình, vui vẻ an bình cùng con cháu đấy, nhưng
đã trải qua bao gian nan, khó khăn của quá trình xây dựng!
Cũng như dưới âm thanh bay bổng của dây đàn là những ngón
tay bầm tím, chai sẹo của nhạc công, anh không muốn người
đọc thơ chạm phải cảm xúc xót xa, ức uất vốn đã dày nhặt
trong cuộc sống hàng ngày, anh muốn thơ anh mang đến
những vẻ đẹp an bình, thân thương, gần gụi cho mọi người...
Quả vậy, thơ toàn nói về sông nước, làng quê, tình
yêu mà không hề trùng lặp. Mỗi bài thơ một ý nghĩa, mỗi
câu thơ một cảm xúc, mỗi hình ảnh gợi cho ta một hay nhiều
niềm yêu... Thơ dư thừa sinh lực nên "tiêu pha" có vẻ hơi
phung phí, rất may là đúng chỗ, không tùy tiện.
Có những bài thơ như “Trăng bãi bồi” lời lẽ thật thà
mà ý tình trang trọng, sức biểu đạt rất khái quát:
"Mai anh về vác mảnh trăng quá tuổi
Ra bến sông quê, để lên thuyền
Chở ra bãi bồi rồi anh quỳ xuống sỏi
Đốt cỏ đồng hong trăng lại sáng lên"...
Có những bài thơ kể về người quê, cảnh quê rất cảm
động; có những bài kể chuyện người xưa, tình riêng gợi tiếc
nuối, cảm thương. Dù thơ viết theo thể nào, 5 chữ, lục bát,
tự do hay văn xuôi thì vẫn một lối tâm tình, nồng nàn; một
cách nhìn hướng về cái đẹp, giàu nhân tính!
"Đêm phù sa" là đêm của người trai luống tuổi mà
rất trẻ trung, một người chân quê mà tài hoa vừa bổi hổi
xao xuyến, vừa trầm tĩnh nghĩ suy, biết gạt bỏ ngững âm
thanh chói chang, sợ hãi để lắng tiếng thầm thì trong tâm
tưởng mình, tiếng dịu dàng thương mến của chung quanh.
Được biết anh còn vẽ rất đẹp, từng công tác trong
lĩnh vực hội họa, và như vậy, cùng với thơ, Nguyễn Ba đã
có đủ niếm tự tin đi qua "Đêm phù sa", mang câu thơ này
đến với một ban mai rộng lớn:
"Tháng Chín này anh cưới một con sông
Cưới cả cánh đồng trăng thơm phức"
(Hương quê).
Thanh Hóa, tháng 12-2015
Nhà thơ VĂN ĐẮC