Tuesday, April 16, 2013

4. Tình cảm mẹ chồng - nàng dâu



4. Tình cảm mẹ chồng - nàng dâu 


Mối quan hệ tình cảm giữa mẹ chồng và con dâu là một mối quan hệ phức tạp và rất khó dung hòa trong xã hội nói chung và trong từng gia đình nói riêng, sự mâu thuẫn này luôn là vấn đề muôn thuở trong cuộc sống gia đình, nó hiển hiện hàng ngày qua các hành vi ứng xử và thái độ giao tiếp của mẹ chồng và con dâu, trở thành thói quen và nếp nghĩ về điều đó như một yếu tố không thể thiếu trong cuộc sống mỗi gia đình đa thế hệ, khiến các thi sĩ cũng ngại đề cập đến vấn đề tế nhị ấy.
Quy luật đời thường, mỗi cô gái lớn lên, lấy chồng đều mong ước sẽ có một gia đình ấm êm, hạnh phúc, và mối quan hệ tình cảm mẹ chồng nàng dâu trong tương lai sẽ trở lên tốt đẹp, chí ít là ôn hoà trong cách cư xử, cộng với kinh nghiệm học tập được từ những người đi trước qua cách ứng xử trong dân gian “Dâu là con, rể là khách” với hàm ý con dâu là một phần không thể thiếu đối với gia đình nhà chồng và phải có trách nhiệm to lớn đối với gia đình chồng, đã khiến  nhiều phụ nữ khi “gánh vác” vai trò làm dâu luôn bị ám ảnh và hụt hẫng bởi thái độ và cách cư xử tình cảm của mẹ chồng chưa bao giờ giúp họ cảm thấy mình thực sự được coi là một đứa con trong gia đình, bởi tự bản chất mối quan hệ tình cảm đặc biệt tế nhị và nhạy cảm này về mặt hình thức, không khác mấy so với các quan hệ khác trong gia đình, nhưng do chịu tác động và bị chi phối bởi nhiều yếu tố xã hội đã làm cho mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu phức tạp hơn. Lường trước được những mâu thuẫn sẽ nảy sinh giữa mẹ chồng và nàng dâu sau ngày con gái lấy chồng làm dâu nhà người, người mẹ đẻ với kinh nghiệm từng làm dâu của mình đã san sẻ cùng con gái nhằm giúp con giảm nhẹ áp lực của nàng dâu mới.
Mẹ hiền truyền phép làm dâu
Chiều chồng lựa cả trước sau mẹ chồng
Tâm linh thờ phụng tổ tông
Âm dương hoà hợp chữ “Đồng” làm nên.
Tặng con chữ “Nhẫn” làm nền
Gặp khi sóng gió sức bền “Thần Tiên”
Vững tin bình đẳng nhân duyên
Liệu trong “Gia pháp“ lưu truyền thiêng liêng.
(Mẹ khuyên con trước giờ xuất giá - BBT)
Với truyền thống và quan niệm cũ trong gia đình gia trưởng, khi nàng dâu bước vào nhà chồng, trọng trách giáo dục, hướng dẫn, bảo ban khuyên nhủ từ lời ăn tiếng nói, đến đường ăn nết ở cho thành viên mới hội nhập vào gia đình, do vai trò của người mẹ chồng đảm nhiệm, giống như trước đây bà được mẹ chồng của mình trực tiếp hướng dẫn, để rồi sau này nàng dâu sẽ lại là người uốn nắn con dâu của mình. Khi hòa nhập vào gia đình mới, cô dâu phải thay đổi hoàn toàn thói quen và lối sống cũ của mình, của gia đình mình mà cô đã quen từ thuở bé để hoàn toàn phục tùng sự dạy dỗ và kiểm soát nghiêm khắc của mẹ chồng. Những va chạm trong sinh hoạt thường ngày chắc chắn sẽ diễn ra do sự khác biệt về tâm, sinh lý, thói quen và quan điểm sống mỗi người phụ nữ và mỗi độ tuổi khác nhau, hơn nữa với đặc trưng âm tính của mình, phụ nữ lại càng coi trọng yếu tố tình cảm hơn các thành viên khác trong cùng một gia đình. Khi gia đình xuất hiện thêm một người với vai trò vợ của con trai, người mẹ chồng, và cả nàng dâu mới cũng đều cảm thấy tình cảm của người con trai - người chồng không dành trọn vẹn cho mình vì người kia, nếu xét theo góc độ cảm tính, người mẹ nào cũng muốn độc chiếm tình cảm của con trai, người vợ nào cũng muốn độc chiếm tình cảm của chồng, hai người đàn bà này đều không muốn mất đi hạnh phúc được yêu, vì thế, giữa mẹ chồng nàng dâu mới tồn tại một mâu thuẫn, đôi lúc đề phòng, đôi lúc xa cách, đôi lúc ghen tỵ nhau, khiến cho quan hệ tình cảm mẹ chồng nàng dâu rất khó thật sự trở nên gần gũi và thân mật, khi ấy là người nết na khôn khéo, người con dâu nên:
Chẳng may chồng lỡ ngả nghiêng
Con cần sáng suốt dịu hiền uốn nâng
Từng lời thận trọng thưa - vâng
Khoan thai độ lượng như vầng trăng khuya.
Được lòng chồng chẳng sợ chia
Lạt mềm buộc chặt bốn bề khôn ngoan
Công Dung Ngôn Hạnh vẹn toàn
Sắt son Trung Hiếu cung đàn Nghĩa Nhân.
(Mẹ khuyên con trước giờ xuất giá - BBT)
Trong tâm lý người phụ nữ, yếu tố tình cảm có tác động rất lớn đến thái độ ứng xử giữa mẹ chồng nàng dâu trong gia đình. Nếu cả mẹ chồng và nàng dâu không tế nhị, khéo léo và độ lượng, mâu thuẫn và bất hòa sẽ thường xuyên xảy ra. Với lối sống thiên về tình cảm của người phụ nữ Việt Nam, không phải lúc nào quan hệ mẹ chồng nàng dâu cũng căng thẳng và quyết liệt, bởi ngay bản thân nàng dâu khi còn ở cùng gia đình bố mẹ đẻ, đã nhận được sự chỉ bảo tận tình của người mẹ đẻ và học được cách ứng xử và ý thức trở thành một nàng dâu hiếu thảo sau này:
 “Nhớ anh em xa – mua láng giềng gần”
Kính trên nhường dưới ân cần thảo thơm
Biết nhường tấm áo bát cơm
Bao dung độ lượng sớm hôm luyện rèn.
Không vì bị động chê khen
Biết mình hiểu bạn sang hèn liệu cơ
Giàu nghèo giải nghĩa vô bờ
Ấm no hạnh phúc tôn thờ cho”Sáng”.
(Mẹ khuyên con trước giờ xuất giá - BBT)
Giáo dục con gái trở thành nàng dâu hiếu thảo trong tương lai, nếu người con gái khi lấy chồng thực hiện được đầy đủ những điều khuyên con của người mẹ khi về làm dâu nhà người thì mối quan hệ giữa mẹ chồng nàng dâu sẽ trở lên tốt đẹp và những mâu thuẫn không đáng có nảy sinh từ sinh hoạt và va chạm thường ngày sẽ dần bị triệt tiêu, tâm lý coi nhau là người ngoài “khác máu tanh lòng” và định kiến “mất tiền mua mâm bà đâm cho thủng” cũng sẽ bị thái độ hiếu thảo của con dâu thuyết phục, hoá giải và mẹ chồng, con dâu sẽ trở thành những người đồng ý thức vun vén cho hạnh phúc chung của gia đình.
Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi
Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong
(Mẹ của anh – Xuân Quỳnh)
Vì sự đối xử khắc nghiệt của mẹ chồng đã đẩy không ít nàng dâu thiếu kinh nghiệm sống rơi vào tình trạng bế tắc, ảnh hưởng sâu nặng đến cả hạnh phúc đôi lứa, vợ chồng, đẩy thái độ của chồng phải thiên lệch hoặc ngả về phía vợ, hoặc về phía mẹ đẻ, như vậy mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu càng khó hoà giải. Để tìm hiểu và khắc phục tình trạng đó, nàng dâu hãy tự đặt mình vào vị trí của mẹ chồng để xem xét, lý giải, khi đứa con trai mà mình hết lòng yêu thương và sẵn sàng hy sinh bản thân mình giờ lại yêu một cô gái xa lạ hơn mình và bênh cô ấy hơn mình, nàng dâu chắc chắn sẽ có sự đồng cảm hơn cho tính nết mẹ chồng, bởi mẹ nào mà chẳng yêu con và sau này các nàng dâu cũng vậy thôi. Khi có con, cũng dành hết tình thương cho chúng. Với nhiều người, con cái thậm chí còn là tất cả. Nếu sau này chúng lấy vợ, những lúc mình có mâu thuẫn với con dâu mà được con trai ngả về phía mình, hẳn các nàng dâu cũng sẽ thấy bõ công mình đã hy sinh và nuôi con khôn lớn, vì thế, dù có xảy ra xích mích với mẹ chồng, nàng dâu hãy học cách chịu nhẫn nhịn, nhịn mẹ chồng, sống hòa thuận với mẹ chồng cũng là vì chồng vì con. Nàng dâu yêu chồng thì cũng nên học cách yêu cả những thứ thuộc về chồng, mà mẹ chồng lại là một người rất quan trọng với chồng. Hơn nữa, xác định tư tưởng nhẫn nhịn và nghĩ thoáng như thế sẽ giúp các nàng dâu sống  thoải mái và đỡ bất an hơn: 
Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen
Đâu con dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
Lời ru mẹ hát thuở nào
Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh
Nào là hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa
(Mẹ của anh – Xuân Quỳnh)
     Kinh nghiệm cuộc sống trong dân gian đúc kết cho thấy chỉ khi cô dâu trở thành mẹ chồng thì họ mới cải thiện được địa vị của mình, và họ chỉ có thể khẳng định được uy quyền của mình đối với con dâu mà thôi:
Mẹ chồng già, mẹ chồng chết
Con dâu có nết, con dâu hưởng
Hơn nữa, việc khẳng định uy quyền với con dâu còn là sự trả thù cho những ngược đãi mà bản thân bà đã chịu đựng trong quá khứ khi về làm dâu nhà chồng. Do đó mà quan hệ mẹ chồng nàng dâu thường đầy khó khăn và căng thẳng. hơn nữa tư tưởng Tam tòng, tứ đức không chỉ quy định cuộc sống lệ thuộc của người vợ khi chồng còn sống mà còn đeo bám và ràng buộc cuộc sống của họ ngay khi chẳng may chồng chết. Lúc đó, không ai khác chính bà mẹ chồng sẽ là người quản lý và kiểm soát cô con dâu. Nhằm giúp các nàng dâu một lối thoát tinh thần trong mối quan hệ tình cảm với mẹ chồng, hàm ý khuyên giải các nàng dâu cứ sống tốt với mẹ chồng để phúc lại cho con cháu. Cứ nghĩ thế và làm thế thì sẽ thấy thoải mái hơn, bởi mẹ chồng thuộc thế hệ người cao tuổi, sống với gia đình chẳng còn mấy mươi năm nữa, nàng dâu chẳng nên tranh chấp tình cảm của chồng với mẹ chồng, coi những khó khăn khi sống với mẹ chồng là những trải nghiệm giúp các họ thông cảm hơn cho con dâu sau này và rút kinh nghiệm để không làm con dâu trong tương lai phải chịu cảnh ngộ như mình..
Xin đừng bắt chước câu ca
Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
Mẹ không ghét bỏ em đâu
Yêu anh em đã là dâu trong nhà
Em xin hát tiếp lời ca
Ru anh sau nỗi lo âu nhọc nhằn
Hát tình yêu của chúng mình
Nhỏ nhoi giữa một trời xanh khôn cùng
Giữa ngàn hoa cỏ núi sông
Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ
Chắc chiu từ những ngày xưa
Mẹ sinh anh để bây giờ cho em.
(Mẹ của anh – Xuân Quỳnh)
Các nàng dâu sống tốt với mẹ chồng,là chọn cách ứng xử hết lòng vì mẹ chồng, khéo léo trò chuyện, tâm tình với để tìm ra cách giải quyết, không "ăn miếng trả miếng" rồi tỏ thái độ thù địch thì khi trong lòng không ưa hay không phục cách hành xử của mẹ chồng, thái độ tốt đẹp ấy ắt khiến mẹ chồng cũng phải xem xét lại vì sự biết điều và nhẫn nhịn đó của con dâu mà tự thay đổi thái độ trong cung cách ứng xử:
Mẹ đừng buồn khi anh ấy yêu con,
Vì trước con anh ấy là của mẹ.
Anh ấy có thể sống với con suốt cả cuộc đời,
Nhưng cũng có thể chia tay ngay ngày mai, có thể.
Nhưng anh ấy suốt đời yêu mẹ,
Dẫu thế nào con cũng chỉ thứ hai.
(Người đàn bà thứ hai – Phan Thị Vĩnh Hà)
Tuy cùng là phụ nữ, nhưng mối quan hệ tình cảm mẹ chồng và nàng dâu trước khi được xác lập, đã sống ở hai hoàn cảnh và môi trường giáo dục khác nhau của hai gia đình, lại khác biệt cả về tâm sinh lý, tuổi tác, thói quen và điều kiện sống, không những phải chia sẻ tình cảm của người con trai - người chồng mà còn phải cùng chia sẻ công việc nhà, nhất định sẽ cảm thấy khó chịu khi người kia làm khác ý mình, hơn nữa thái độ trọng tuổi tác trong xã hội, tộc họ cũng khiến vị trí của người mẹ chồng trong gia đình được nâng cao thêm, vì vậy mà họ được mang trọng trách uốn nắn, kiểm soát con dâu để cô có thể dần dần “gánh vác giang sơn nhà chồng”. Nhờ các đặc trưng về giới như sự cẩn thận, chi li, khéo léo mà phụ nữ không chỉ có trách nhiệm lớn trong việc “đối nội” như sinh con đẻ cái, tề gia nội trợ, trực tiếp lao động sản xuất mà còn phải lo nhiệm vụ “đối ngoại” với hàng xóm, láng giềng và bà con họ hàng nhà chồng.
Trong xã hội Việt Nam hiện đại, trên nhiều nhiều lĩnh vực, vị trí, vai trò của người phụ nữ trong gia đình đã được cải thiện. Sự xung đột giữa luồng tư tưởng cũ và mới khá căng thẳng thì càng về sau, vị trí, vai trò của phụ nữ đã được nâng cao trong xã hội, kéo theo đó, vị thế làm dâu của họ trong gia đình cũng đã có sự khác biệt rất lớn so với thế hệ trước. Mặc dù, những va chạm và mâu thuẫn thường thấy trong gia đình giữa mẹ chồng và nàng dâu vẫn thường xuyên xảy ra, chủ yếu là do sự khác biệt về tâm sinh lý, tiền bạc, chăm sóc con cái và một chút “ganh tỵ” vì tình cảm của người con trai - người chồng không dành trọn cho mình do sự có mặt của người kia. Chính vì vậy, mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu vẫn là chuyện muôn thuở và có ảnh hưởng rất lớn đến hạnh phúc gia đình nên luôn là nỗi lo lắng thường trực của nhiều cô gái trước khi về nhà chồng, làm vợ. Hãy lắng nghe nàng dâu dân gian bộc bạch tâm tư về nơi chốn họ sẽ gửi thân, và cũng là mong ước duy nhất của họ khi xuất giá:
Chẳng tham nhà ngói ba tòa
Tham vì một nỗi mẹ cha hiền lành.
Không bị mẹ chồng chê, cũng chẳng bị mẹ chồng đối xử tệ bạc, nhưng nhiều phụ nữ luôn cảm thấy khoảng cách giữa mình và mẹ chồng. Đối với những cô gái xuất thân từ gia đình hạnh phúc thì đỡ hơn, vì khi có chuyện buồn, họ còn có nơi để quay về tâm sự, chia sẻ. Nhưng với những phụ nữ xuất thân từ những gia đình bất hạnh, hoặc mồ côi, thì tình cảm của gia đình nhà chồng là điều vô cùng quý giá. Chỉ một sự quan tâm nhỏ, một cử chỉ cảm thông, một tình cảm chân thành là đủ khiến họ trở thành những người con gái thực sự của gia đình.
Kiếm nơi cha thảo mẹ hiền
Gửi phận khuya sớm bạc tiền không ham.    
Nhiều cô gái trước khi lấy chồng, thường tìm hiểu cặn kẽ tính nết của cha mẹ chồng, qua những lời đồn đại thất thiệt, nhiều khi cũng khiến cô trở lên lúng túng khó xử khi lựa chọn người bạn đời cho mình:
     Nghe đồn cha mẹ anh hiền
Cắn rơm không bể, cắn tiền bể hai.
Dù người chồng tương lai có giỏi giang thuyết phục đến mấy, nhưng cô gái dân gian vì cả tin những lời đồn thổi về tính nết của mẹ chồng, nên đành phải giấu giếm tình cảm của mình với chàng trai, thẳng thừng từ chối lời cầu hôn của vị hôn phu:
     Ngó lên đám mía xanh um
Mụ gia như hùm, ai dám làm dâu.    
Trong tâm thức dân gian, mối quan hệ tình cảm mẹ chồng, nàng dâu, thường là sự mâu thuẫn đối lập nhau mang tính điển hình qua sự cố hữu trong nhận thức của người mẹ chồng khó tính, lắm điều, và nàng dâu chịu nhiều thiệt thòi khi phải hy sinh toàn bộ quá trình nhận thức học hỏi được từ cha mẹ đẻ của mình, khi bước chân về làm dâu nhà người:
     Mụ gia là mụ gia còng
Ăn ngày ba bữa lòng thòng chuyện dâu.
          Đắn đo suy tư về người mẹ chồng trong tương lai với đủ các điều tệ hại sẽ đến trong mối quan hệ tình cảm, nhưng có lẽ điều đáng sợ nhất của các cô gái đã không hẳn vậy khi mỗi ngày đều phải mặt đối mặt với mẹ chồng, vậy mà khi đêm về nào có được yên, họ vẫn còn bị ám ảnh bởi:
     Môn ăn chỉ ngứa lăn tăn
Mụ gia không nói nhưng cằn nhằn cả đêm.    
Sự cay nghiệt trong thái độ của mẹ chồng dành cho nàng dâu từ lời ăn tiếng nói, đến hành động xét nét thường ngày cũng là điều ám ảnh các nàng dâu, khiến họ luôn phải e dè trong cung cách ứng xử:
              Cây khô chết đứng giữa đồng
Nàng dâu khôn khéo mẹ chồng cũng chê.
Từ nỗi sợ hãi mẹ chồng đeo đẳng trong tâm trí khiến nhiều nàng dâu mất ăn, mất ngủ, thi sĩ dân gian đã hình tượng hóa tâm trạng nàng dâu hết sức thiết thực và sâu sắc:
     Đói lòng ăn nắm lá sung
Trông thấy mẹ chồng thì nuốt chẳng trôi.    
Có thể do ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến, xuất phát từ suy nghĩ tốt, người mẹ chồng có những yêu cầu cụ thể để khép con dâu vào nề nếp. Không ít người con dâu cảm thấy bị gò bó, bức bối, khó chịu nên than thở, trách móc:
     Trời mưa nước chảy vân vi
     Mẹ thương con mẹ thương gì nàng dâu.
Cha mẹ chồng có tuổi khi về già trở tính trở nết, thành gánh nặng cho con cái. Trong gia đình có nề nếp gia đạo con cái biết tình nghĩa chu toàn trên dưới thì không khí gia đình sẽ thuận hòa, êm ấm. Khi người con trai cưới, con dâu chân ướt chân ráo chưa thể hiểu ngay tường tận mọi nhẽ ăn ở, cư xử của nhà chồng sẽ hết sức khó khăn và bất lợi cho mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu sau này. Người chồng trong vai trò người trụ cột gia đình, có trách nhiệm hướng dẫn cho vợ hòa hợp cùng gia đình mình sẽ phải thẳng thắn khuyên vợ cách sống và ứng xử phù hợp:
     Từ khi em về làm dâu
     Anh thì dặn trước, bảo sau mọi lời
     Mẹ già dữ lắm em ơi!
     Nhịn ăn, nhịn mặc, nhịn lời mẹ cha
     Nhịn cho nên cửa nên nhà
     Nên kèo nên cột, nên xà tầm vông
     Nhịn cho nên vợ nên chồng...
Có nhiều gia đình dù con dâu đã ăn ở kín cạnh, lường hết mọi nhẽ trong giao tiếp, nhưng gặp phải bà mẹ chồng quá quắt trong lối hành xử, hay thử thách những việc vặt vãnh khiến nàng dâu phải thốt lên:
     Mẹ anh năm lọc bảy lừa
     Mua cam phải quýt, mua dưa phải bầu
     Mua kìm, mua phải lưỡi câu
     Mua mật phải dầu, cực lắm anh ơi!
Lại có những bậc cha mẹ vì quá nguyên tắc trong cung cách giáo dục gia đình trở lên bảo thủ, cửa quyền, hay cậy mình làm cha, làm mẹ mà áp đặt mọi suy nghĩ họ cho là đúng cho dâu con phải tuân theo, hoặc cố bày đặt thử thách về đạo đức, tiết hạnh của nàng dâu một cách lộ liễu khiến không ít nàng dâu có tư cách phải xấu hổ mà thốt lên:
     Trách cha, trách mẹ nhà chàng
     Cầm cân chẳng biết là vàng hay thau
     Thực vàng chẳng phải thau đâu
     Đừng đem thử lửa mà đau lòng vàng.    
Làm con dâu nhà người, cô gái phải chịu đủ muôn bề tủi cực, dè dặt từ miếng ăn, nước uống đến cái sự mặc làm đẹp cho mình cũng phải cầm chừng bởi sợ điều tiếng, hoặc sợ mẹ chồng xét nét quy về đạo đức, tính cách, ảnh hưởng đến phẩm hạnh của mình:
     Khi xưa ở với mẹ cha
     Một năm chín yếm xót xa trong lòng
     Từ khi em về nhà chồng
     Chín năm một yếm em lộn lần trong ra ngoài.
Làm đẹp là nhu cầu của bất cứ người phụ nữ ở bất cứ lứa tuổi nào. Khi còn son rỗi thì trang điểm để làm đẹp lòng người chồng tương lai của mình, hơn nữa về mặt tâm lý cũng giúp các cô tự tin hơn trong giao tiếp, nhưng khi về nhà chồng, bị cha mẹ chồng quản lý mọi đường ăn nết ở, bận tối ngày với núi công việc của nhà chồng dành cho nàng dâu mới, nên nhan sắc của cô không còn được chú ý hàng đầu nữa. Nghịch lý khi người phụ nữ không trang điểm cũng như bông hoa khắc bị héo tàn, và để bảo vệ cái nhan sắc một thời, và cũng để làm mới mình trong mắt người chồng, cô gái tự trang điểm cho mình thì gặp ngay trở ngại lớn là sự quản lý khắc nghiệt của cha mẹ chồng, họ nghi ngờ khi cô trang điểm làm đẹp là có tình ý với người khác nên sẵn sàng vung roi đe nẹt:
     Khi xưa thiếp ràng rạng như gương
     Thiếp liều mình thiếp trao thương cho chàng
     Nay chừ huệ héo lan tàn
     Thầy mẹ đánh mắng, dạ càng khiến vong.    
Vì trăm nỗi bức xúc đem lại từ phía các mối quan hệ với gia đình nhà chồng, mà đặc biệt vẫn là sự quá đáng của bà mẹ chồng mà nhiều cô dâu mới đành “giữa đường buông gánh”:
     Cô kia đội nón đi đâu?
     Tôi là phận gái làm dâu mới về
     Mẹ chồng ác nghiệt đã ghê
     Tôi chẳng ở được, tôi về nhà tôi.
Trong mâu thuẫn truyền đời mẹ chồng nàng dâu, thì đa phần nguyên nhân dẫn tới xung đột đều do phía người mẹ chồng chủ động gây ra, nhưng phía các nàng dâu cũng không phải hoàn toàn bị oan ức hay không đáng bị trỉ trích bởi cũng không ít nàng dâu trong dân gian có thái độ rất đáng lên án khi công khai chê bai miệt thị mẹ chồng:
     Mẹ chồng là mẹ chồng tôi
     Năm bảy cái quạ nó lôi mẹ chồng.
Có những cô còn đanh đá, ngoa ngoắt coi mẹ chồng như người dưng nước lã, sẵn sàng sổ toẹt mọi thứ vào mẹ chồng, và để qua mặt chồng, cô sẵn sàng có những hành động lừa dối để qua mặt chồng:
     Bà kia bận áo xanh xanh
     Ngồi trong đám hẹ nói hành con dâu
     Bà ơi! Tôi không sợ bà đâu
     Tôi se sợi chỉ tôi khâu miệng bà
     Chừng nào bà chết ra ma
     Trong chay ngoài hội hết ba chục đồng
     Không khóc thì sợ lòng chồng
     Có khóc cũng chẳng mặn nồng chi đâu.   

(Xem tiếp bấm vào đây)